Ontdek in deze gids waarom studenten moeite ervaren met digitale communicatie en hoe je als docent je professionele grenzen stelt, zónder de motivatie van je studenten te verliezen.
Krijg jij ook wel eens Teams-berichtjes op zaterdagavond om 23:00 uur? Of heb je studenten die compleet van de radar verdwijnen?
Binnen de Arteveldehogeschool ontbreekt een overkoepelend beleid voor digitaal communiceren via platformen als Microsoft Teams. Hoewel er initiatieven zijn zoals een blogartikel over effectieve communicatie en een checklist voor professionele e-mails , moeten studenten de 'ongeschreven regels' op Microsoft Teams vaak zelf aanvoelen.
Voor neurodivergente studenten (zoals studenten met ASS) zorgt deze onduidelijkheid voor een botsing met hun behoefte aan voorspelbaarheid.
Wanneer expliciete kaders ontbreken, stijgt de cognitieve belasting door een mismatch in digitale communicatie. Het voortdurend moeten interpreteren van impliciete verwachtingen ondermijnt hierdoor het effectieve leren (Sweller, 1988). Om dit te vermijden, is het essentieel om duidelijke richtlijnen te stellen voor digitale interactie; we dienen de context aan te passen, niet de student.
Volgens de ecologische systeemtheorie van Bronfenbrenner ontstaat gedrag nooit in een vacuüm. Het is altijd het resultaat van de interactie tussen de student en de leeromgeving. Verander de context, en het gedrag verandert mee.
Bovendien heeft elke student een onzichtbare rugzak vol ervaringen die hun gedrag beïnvloeden. In deze rugzak zitten positieve, maar ook negatieve ervaringen.
Mishandeling
Verwaarlozing
Geweld
Echtscheiding
Armoede
Mantelzorg
Creativiteit
Vriendschap
Zelfwaarde
Steun
Intelligentie
Ingrijpende jeugdervaringen, of Adverse Childhood Experiences, vormen het brein.
Uit cijfers van het Vlaams Expertisecentrum Kindermishandeling (VECK) blijkt dat 10 tot 15% van de populatie vier of meer ACE's meemaakt. Omdat het 'dark number' enorm is, onderschatten docenten dit vaak. Hierdoor staan de interne alarmsystemen van sommige studenten vaak op scherp.
Positive Childhood Experiences vormen een buffer tegen stress en maken studenten weerbaarder.
Tegenover stressoren staan gelukkig de Positive Childhood Experiences (PCE's), of de beschermende factoren. Dit zijn krachten zoals een sterke gedrevenheid, intelligentie of vriendschap, die een aanzienlijke buffer tegen stress en trauma kunnen vormen.
Wanneer de digitale omgeving en communicatie hierin onvoorspelbaar is, ervaart het neurodivergente brein dit fysiologisch als een situatie van onveiligheid. De student schiet hierdoor uit zijn Window of Tolerance (Siegel, 1999).
Bij overprikkeling (hyper-arousal) kan zich dit uiten in grensoverschrijdend, claimend gedrag zoals bijvoorbeeld het versturen van veel Teams-berichten of e-mails.
Bij onderprikkeling of angst (hypo-arousal) treedt er net een soort van overlevingsreactie op waarbij studenten zich volledig terugtrekken: ze reageren niet meer, 'ghosten' de docent en missen mogelijks deadlines zonder iets van hun te laten horen (Perry, 2006).
Grensoverschijdend, veel Teams-berichten sturen, extern afstemming zoeken...
Het cognitieve brein staat aan, reflecteren, samenwerken, logisch nadenken ...
Terugtrekken, online onbereikbaar zijn, ghosting, deadlines geruisloos missen, ...
Het is onze taak als docent om deze onzichtbare factoren te begrijpen en de context hierop aan te passen. Door een veilige en voorspelbare omgeving te creëren, kunnen we studenten helpen binnen hun Window of Tolerance te blijven, zodat ze optimaal kunnen leren en groeien.
We werken volgens het neurosequentiaal model van Perry & Ablon: Regulate, Relate, Reason (2019). Door eerst rust te geven en verbinding te maken met studenten kunnen we nadien kaders introduceren, complex gedrag sturen, in dialoog gaan, en dit mét behoud van motivatie.
Wanneer een student digitale onduidelijkheid ervaart, stijgt de stress. Door de voorspelbaarheid van de communicatieomgeving te vergroten, verlaag je de cognitieve belasting. Via principes van Universal Design for Learning (UDL) creëer je hiermee een structuur die noodzakelijk is voor de neurodivergente student, maar ook werkt voor de hele klas.
Zet je communicatieafspraken letterlijk op de startpagina van Canvas.
Voorkom een constante stroom aan berichten door vragen te kanaliseren naar een wekelijks, voorspelbaar moment.
Verlaag de stress door studenten autonomie te geven over de manier waarop ze hun vraag stellen.
Voor studenten in hypo-arousal is de drempel om contact met de docent op te nemen soms té hoog. Reik de hand zonder druk uit te oefenen.
Connectie verlaagt het stressniveau en is de bron van emotieregulatie. Veel 'claimend' gedrag is een poging om relatiebehoud af te dwingen. Pas wanneer de student zich gehoord voelt, ontstaat er ruimte voor begrenzing. Eerst afstemmen, dan pas begrenzen.
Wanneer een student jouw inbox overspoelt, erken je eerst de intrinsieke motivatie (PCE) in plaats van direct te berispen voor het tijdstip.
Vermijd nietszeggende complimenten zoals 'Top!'. Maak hun vooruitgang concreet om het gevoel van competentie en emotionele veiligheid te versterken.
Richt een apart Teams-kanaal in voor informele interactie en onderlinge hulp.
Stel duidelijke afspraken op over communicatie, maar focus vooral op het leerproces. Bespreek met studenten hoe ze hun digitale communicatie kunnen verbeteren, in plaats van alleen regels op te leggen. Zo vergroot je hun zelfregulatie en motivatie.
Ga het gesprek aan wanneer de student in zijn optimale zone zit en ontwerp samen een communicatie-afspraak die voor jullie allebei werkt.
Deel je opdrachten in stukjes, niet door of voor de rugzak van de student, maar om de nodige structuur aan te bieden om de leerdoelen zelfstandig te behalen.
Kauw de oplossing van een probleem niet voor en ga niet zomaar code repareren via Teams. Stel een gerichte vraag die de student dwingt om kritisch naar zijn eigen proces te kijken.